Dùng AI review code mà không mất kỹ năng đọc code
Dùng AI review code mà không mất kỹ năng: tự review trước, hỏi AI sau, rồi biến từng nhận xét thành phép thử chạy được để phân biệt lỗi thật với nhận xét sai.
Dùng AI review code hiệu quả nghĩa là coi mỗi nhận xét của nó là một giả thuyết cần kiểm, không phải phán quyết. Bạn tự đọc code trước, nhờ AI sau, rồi biến từng nhận xét thành phép thử chạy được. Bạn có sợ mình đọc code kém đi khi có AI không? Cùng thử nhé!
Có AI rồi, ai sẽ đọc đoạn code này?
Ở bài trước, mỗi commit của app sổ chi tiêu đã có message kể được vì sao nó tồn tại. Giờ có một pull request mới: hàm tính tổng chi tiêu trong một tháng. Trước khi gộp, cần ai đó đọc nó, và với một side project một người thì "ai đó" thường là AI. Mình thấy cách làm này hợp lý, nhưng có một cái bẫy: nếu lần nào bạn cũng đưa code cho AI rồi chỉ đọc kết quả của nó, thì sau vài tháng khả năng tự nhìn ra lỗi của bạn không tăng thêm. Bài này là cách mình dùng AI review mà vẫn luyện được con mắt của mình.
Đây là hàm cần review. Nó nhận danh sách các khoản chi, mỗi khoản có thời điểm, số tiền và ghi chú, rồi trả tổng tiền của một tháng (ví dụ "2026-12"). Nó chạy được và đọc lên thấy hợp lý:
// Đoạn code đang được review: tổng chi tiêu trong một tháng của app sổ chi tiêu.
// Đây là bản "pull request" cần review. Nó chạy được và trông hợp lý, nhưng có lỗi thật (xem kiem-nhan-xet.ts).
export type Khoan = { luc: string; soTien: number; ghiChu: string };
// thang có dạng "2026-12". Trả tổng số tiền các khoản chi rơi vào tháng đó.
export function tongTheoThang(cacKhoan: Khoan[], thang: string): number {
cacKhoan.sort((a, b) => a.luc.localeCompare(b.luc));
let tong = 0;
for (const khoan of cacKhoan) {
const ngay = new Date(khoan.luc);
const khoa = `${ngay.getFullYear()}-${String(ngay.getMonth() + 1).padStart(2, "0")}`;
if (khoa === thang) tong += khoan.soTien;
}
return tong;
}Trước khi đọc tiếp, mình mời bạn dừng lại một phút. Hãy đọc từng dòng và ghi ra giấy mọi chỗ bạn thấy nghi ngờ, kể cả khi chưa chắc. Đó là bước một của quy trình mà mình sẽ nói ở dưới, và tác dụng của nó chỉ có khi bạn làm trước khi nhìn thấy câu trả lời của bất cứ ai.
Quy trình ba bước
Mình chia việc review thành ba bước theo thứ tự cố định.
Bước một là tự review, không công cụ. Tài liệu hướng dẫn review code của Google, trong phần những điều cần nhìn khi review, đặt thiết kế lên đầu (thay đổi này có đúng chỗ không, có hợp thời điểm không), rồi tới chức năng: nó có làm đúng điều người viết muốn không, và người review vẫn nên nghĩ tới các trường hợp biên và những lỗi nhìn ra được chỉ bằng cách đọc. Mình dùng danh sách đó làm khung: thiết kế, chức năng và trường hợp biên, độ phức tạp, test, tên gọi. Với hàm trên, trường hợp biên đáng hỏi nhất là: khoản nào nằm sát ranh giới giữa hai tháng, và "tháng" ở đây theo múi giờ nào?
Bước hai là nhờ AI, nhưng nhờ có cấu trúc. Mình không hỏi "review giúp mình" rồi nhận một bài văn. Mình đòi nó đưa ra từng nhận xét với một đầu vào cụ thể gây ra lỗi, để bước ba có thứ để chạy. Đây là mẫu câu mình dùng:
Review đoạn code dưới đây. Với mỗi vấn đề, cho mình: (1) dòng liên quan, (2) một đầu vào cụ thể làm lỗi xảy ra và kết quả sai mong đợi,
(3) mức độ: lỗi, rủi ro, hoặc chỉ là cách viết. Nếu không chắc một điều, nói rõ là không chắc thay vì khẳng định.
Đừng sửa code, chỉ nêu vấn đề. Đừng khen.Bước ba là kiểm từng nhận xét. Đây là bước mà nhiều người bỏ qua nhất, và là bước quan trọng nhất, vì AI review có thể sai. Mình sẽ cho bạn thấy ngay.
Biến mỗi nhận xét thành một phép thử
Mình không chạy một mô hình thật trong bài này. Danh sách nhận xét dưới đây là ví dụ do mình viết tay, mô phỏng một lần AI review đoạn code trên: ba nhận xét đúng, một nhận xét sai về hiện trạng, và một ý kiến về cách viết. Mình cố ý để lẫn lỗi thật với nhận xét sai, vì ngoài đời kết quả review của AI cũng lẫn như vậy.
Mỗi nhận xét được viết kèm một hàm kiem: một đoạn code trả true nếu điều được nói là có thật. Nhận xét nào chỉ là chuyện cách viết (ví dụ đặt tên) thì không có hàm đó, vì không kiểm bằng chạy thử được:
// Mỗi nhận xét của người review (hoặc của AI) là một GIẢ THUYẾT. Ở đây mình biến từng nhận xét thành một phép thử chạy được.
// Danh sách nhận xét dưới đây là ví dụ minh họa do mình viết tay, mô phỏng một lần AI review đoạn code ở tong-thang.ts.
import { tongTheoThang, type Khoan } from "./tong-thang.ts";
export type NhanXet = {
so: number;
noiDung: string;
// Hàm trả true nếu lỗi được mô tả có thật. undefined: nhận xét về cách viết, không kiểm được bằng chạy thử.
kiem?: () => boolean;
};
// 6:30 sáng ngày 1/12/2026 giờ Việt Nam, tức 23:30 ngày 30/11 theo giờ UTC.
const SANG_MUNG_1_THANG_12: Khoan = { luc: "2026-12-01T06:30:00+07:00", soTien: 29_000, ghiChu: "cà phê" };
export const CAC_NHAN_XET: NhanXet[] = [
{
so: 1,
noiDung: "getFullYear/getMonth lấy theo múi giờ của máy chạy code. Máy chủ chạy giờ UTC thì khoản 6:30 sáng 1/12 giờ Việt Nam bị tính vào tháng 11.",
kiem: () => tongTheoThang([{ ...SANG_MUNG_1_THANG_12 }], "2026-12") === 0, // khoản này thuộc tháng 12: ra 0 nghĩa là bị tính sai tháng
},
{
so: 2,
noiDung: "cacKhoan.sort đổi thứ tự mảng của người gọi (sort sửa tại chỗ), nên một hàm chỉ để tính tổng lại có tác dụng phụ.",
kiem: () => {
const dauVao: Khoan[] = [{ luc: "2026-12-02T10:00:00+07:00", soTien: 1, ghiChu: "b" }, { luc: "2026-12-01T10:00:00+07:00", soTien: 1, ghiChu: "a" }];
tongTheoThang(dauVao, "2026-12");
return dauVao[0].ghiChu === "a";
},
},
{
so: 3,
noiDung: 'Tháng không hợp lệ như "2026-13" sẽ làm hàm ném lỗi.',
kiem: () => {
try {
tongTheoThang([{ ...SANG_MUNG_1_THANG_12 }], "2026-13");
return false; // không ném lỗi: nhận xét sai
} catch {
return true;
}
},
},
{
so: 4,
noiDung: "Hàm sort không cần thiết: tổng không phụ thuộc thứ tự các khoản, nên có thể bỏ hẳn.",
kiem: () => {
const cacKhoan: Khoan[] = [{ luc: "2026-12-02T10:00:00+07:00", soTien: 5, ghiChu: "b" }, { luc: "2026-12-01T10:00:00+07:00", soTien: 7, ghiChu: "a" }];
// Đảo thứ tự đầu vào mà tổng không đổi nghĩa là thứ tự không ảnh hưởng, tức sort thật sự thừa.
return tongTheoThang([...cacKhoan], "2026-12") === tongTheoThang([...cacKhoan].reverse(), "2026-12");
},
},
{ so: 5, noiDung: "Biến `khoa` nên đặt tên rõ hơn, ví dụ `thangCuaKhoan`." },
];Có một chi tiết kỹ thuật: nhận xét số 1 phụ thuộc vào múi giờ của máy chạy code, mà Node đọc múi giờ lúc khởi động. Vì vậy script chạy các phép thử hai lần, trong hai tiến trình con có biến môi trường TZ khác nhau (UTC giống một máy chủ trên đám mây, và giờ Việt Nam giống máy của bạn):
// Chạy từng nhận xét như một phép thử, hai lần: một lần với múi giờ UTC (như máy chủ), một lần với giờ Việt Nam.
// Chạy: node kiem-nhan-xet.ts
import { execFileSync } from "node:child_process";
import { CAC_NHAN_XET } from "./src/nhan-xet.ts";
// Chế độ con: chạy các phép thử trong tiến trình hiện tại và in kết quả dạng JSON (múi giờ lấy từ biến TZ của tiến trình).
if (process.argv[2] === "--con") {
console.log(JSON.stringify(CAC_NHAN_XET.map((nx) => (nx.kiem ? nx.kiem() : null))));
process.exit(0);
}
// Múi giờ của Node được đọc lúc khởi động, nên muốn đổi múi giờ thì phải chạy tiến trình mới với biến TZ khác.
const chay = (tz: string): (boolean | null)[] =>
JSON.parse(execFileSync(process.execPath, [import.meta.filename, "--con"], { env: { ...process.env, TZ: tz }, encoding: "utf8" }));
const ketQuaUtc = chay("UTC");
const ketQuaVn = chay("Asia/Ho_Chi_Minh");
for (const [i, nx] of CAC_NHAN_XET.entries()) {
const utc = ketQuaUtc[i];
const vn = ketQuaVn[i];
const ketLuan = utc === null ? "ý kiến về cách viết, không kiểm bằng chạy thử" : utc || vn ? "XÁC NHẬN: nhận xét đúng" : "KHÔNG TÁI HIỆN: nhận xét sai";
console.log(`#${nx.so} ${ketLuan}${utc !== vn && utc !== null ? ` (UTC: ${utc}, giờ VN: ${vn})` : ""}\n "${nx.noiDung.slice(0, 90)}${nx.noiDung.length > 90 ? "…" : ""}"`);
}Để chạy được, bạn cần Node.js 22.18 trở lên (Node chạy thẳng file .ts từ bản đó, nên không cài gì thêm) và cấu trúc thư mục như sau:
ai-review/
package.json ({ "type": "module" } là đủ)
kiem-nhan-xet.ts
so-sanh-hai-ban.ts (dùng ở mục sau)
src/tong-thang.ts
src/nhan-xet.ts
src/tong-thang-sua.ts (dùng ở mục sau)
src/tong-thang-sua.test.tsnode kiem-nhan-xet.ts#1 XÁC NHẬN: nhận xét đúng (UTC: true, giờ VN: false)
"getFullYear/getMonth lấy theo múi giờ của máy chạy code. Máy chủ chạy giờ UTC thì khoản 6:…"
#2 XÁC NHẬN: nhận xét đúng
"cacKhoan.sort đổi thứ tự mảng của người gọi (sort sửa tại chỗ), nên một hàm chỉ để tính tổ…"
#3 KHÔNG TÁI HIỆN: nhận xét sai
"Tháng không hợp lệ như "2026-13" sẽ làm hàm ném lỗi."
#4 XÁC NHẬN: nhận xét đúng
"Hàm sort không cần thiết: tổng không phụ thuộc thứ tự các khoản, nên có thể bỏ hẳn."
#5 ý kiến về cách viết, không kiểm bằng chạy thử
"Biến `khoa` nên đặt tên rõ hơn, ví dụ `thangCuaKhoan`."Hãy nhìn từng dòng. Nhận xét số 1 chỉ đúng trên máy giờ UTC (UTC: true) và không xuất hiện trên máy giờ Việt Nam (giờ VN: false). Đây chính là kiểu lỗi mà bạn không bao giờ thấy khi chạy thử trên máy mình: code đúng ở máy bạn, sai khi lên máy chủ. Nhận xét số 2 và số 4 đúng: hàm đổi thứ tự mảng của người gọi, và việc sort đó thừa, vì tổng không phụ thuộc thứ tự. Hai nhận xét này thực ra là hai mặt của cùng một chuyện, và bỏ sort giải quyết cả hai.
Nhận xét số 3 là chỗ đáng học nhất: nó khẳng định tháng không hợp lệ sẽ làm hàm ném lỗi, nhưng thực tế hàm không ném lỗi, nó lặng lẽ trả 0. Nếu bạn tin nhận xét này mà không kiểm, bạn sẽ yên tâm vì nghĩ hàm đã xử lý trường hợp đó, trong khi thực ra thì chưa. Một nhận xét sai nghe tự tin còn nguy hiểm hơn một nhận xét sót, vì nó ru bạn vào cảm giác an toàn. Còn số 5 là ý kiến, bạn tự quyết.
Sửa theo những gì đã được xác nhận
Mình sửa ba việc. Thứ nhất, tính tháng theo giờ Việt Nam một cách tường minh, qua Intl.DateTimeFormat với múi giờ Asia/Ho_Chi_Minh, thay cho getMonth() phụ thuộc máy. Thứ hai, bỏ sort. Thứ ba, nhận xét số 3 sai về hiện trạng nhưng gợi ra một câu hỏi thiết kế đáng nghĩ: hàm nên làm gì khi nhận một tháng vô nghĩa? Trả 0 lặng lẽ che mất lỗi của người gọi, nên mình chọn ném lỗi rõ ràng. Một nhận xét sai vẫn có thể có ích, miễn là bạn không tin nó mà tự nghĩ tiếp từ câu hỏi nó đặt ra:
// Bản đã sửa theo các nhận xét được xác nhận: tháng luôn tính theo giờ Việt Nam, không đổi mảng của người gọi (và bỏ sort thừa),
// và tháng sai định dạng thì báo lỗi rõ ràng thay vì lặng lẽ trả 0.
import type { Khoan } from "./tong-thang.ts";
const DINH_DANG_THANG = /^\d{4}-(0[1-9]|1[0-2])$/;
// Ngôn ngữ "sv-SE" chỉ để có sẵn dạng "2026-12"; múi giờ mới là thứ quyết định kết quả.
const thangVietNam = new Intl.DateTimeFormat("sv-SE", { timeZone: "Asia/Ho_Chi_Minh", year: "numeric", month: "2-digit" });
export function tongTheoThang(cacKhoan: readonly Khoan[], thang: string): number {
if (!DINH_DANG_THANG.test(thang)) throw new RangeError(`Tháng phải có dạng YYYY-MM, nhận được "${thang}"`);
let tong = 0;
for (const khoan of cacKhoan) {
if (thangVietNam.format(new Date(khoan.luc)) === thang) tong += khoan.soTien;
}
return tong;
}Mình kiểm chứng bằng hai cách. Cách một là so sánh bản cũ và bản mới trên cùng bốn khoản chi, chạy trên máy ở hai múi giờ. Bốn khoản này gồm hai khoản sát ranh giới tháng: 6:30 sáng ngày 1/12 giờ Việt Nam và 0:00 ngày 1/1 năm sau giờ Việt Nam:
// Tổng tháng 12/2026 của cùng bốn khoản chi, tính bằng bản cũ và bản đã sửa, trên máy chạy hai múi giờ khác nhau.
// Chạy: node so-sanh-hai-ban.ts
import { execFileSync } from "node:child_process";
import { tongTheoThang as tongCu, type Khoan } from "./src/tong-thang.ts";
import { tongTheoThang as tongMoi } from "./src/tong-thang-sua.ts";
if (process.argv[2] === "--con") {
const cacKhoan: Khoan[] = [
{ luc: "2026-12-01T06:30:00+07:00", soTien: 29_000, ghiChu: "cà phê" },
{ luc: "2026-11-30T23:59:59+07:00", soTien: 10_000, ghiChu: "bánh mì" },
{ luc: "2026-12-31T23:59:59+07:00", soTien: 5_000, ghiChu: "trà" },
{ luc: "2027-01-01T00:00:00+07:00", soTien: 7_000, ghiChu: "bạc xỉu" },
];
console.log(JSON.stringify({ cu: tongCu([...cacKhoan], "2026-12"), moi: tongMoi(cacKhoan, "2026-12") }));
process.exit(0);
}
for (const tz of ["Asia/Ho_Chi_Minh", "UTC"]) {
const ra = JSON.parse(execFileSync(process.execPath, [import.meta.filename, "--con"], { env: { ...process.env, TZ: tz }, encoding: "utf8" }));
console.log(`máy chạy ${tz.padEnd(16)}: bản cũ ${ra.cu}, bản đã sửa ${ra.moi}`);
}
console.log("đúng phải là 34000 (29000 + 5000)");node so-sanh-hai-ban.tsmáy chạy Asia/Ho_Chi_Minh: bản cũ 34000, bản đã sửa 34000
máy chạy UTC : bản cũ 12000, bản đã sửa 34000
đúng phải là 34000 (29000 + 5000)Dòng thứ hai là bằng chứng. Trên máy giờ UTC, bản cũ trả 12.000 thay vì 34.000. Nó sai theo hai hướng cùng lúc: khoản 29.000 lúc 6:30 sáng ngày 1/12 giờ Việt Nam (23:30 ngày 30/11 theo UTC) bị đẩy sang tháng 11 và mất khỏi tổng, còn khoản 7.000 lúc 0:00 ngày 1/1 giờ Việt Nam (17:00 ngày 31/12 theo UTC) bị kéo nhầm vào tháng 12. Tổng 12.000 gồm 5.000 đúng và 7.000 sai. Bản đã sửa trả 34.000 ở cả hai múi giờ.
Cách hai là test. Test dưới đây chạy hai lần, một lần với TZ=UTC và một lần với TZ=Asia/Ho_Chi_Minh (trên PowerShell, bạn đặt biến bằng $env:TZ = "UTC" trước lệnh), và cả hai phải cùng cho kết quả đúng. Nó kiểm tra ranh giới tháng, việc không đổi mảng của người gọi, và việc tháng sai định dạng bị báo lỗi:
import assert from "node:assert/strict";
import { test } from "node:test";
import type { Khoan } from "./tong-thang.ts";
import { tongTheoThang } from "./tong-thang-sua.ts";
const khoan = (luc: string, soTien: number): Khoan => ({ luc, soTien, ghiChu: "x" });
test("ranh giới tháng theo giờ Việt Nam, bất kể máy chạy múi giờ nào", () => {
// Chạy file này hai lần: TZ=UTC và TZ=Asia/Ho_Chi_Minh. Cả hai phải ra cùng kết quả.
const cacKhoan = [
khoan("2026-12-01T06:30:00+07:00", 29_000), // tháng 12 (23:30 ngày 30/11 theo UTC)
khoan("2026-11-30T23:59:59+07:00", 10_000), // vẫn là tháng 11
khoan("2026-12-31T23:59:59+07:00", 5_000), // vẫn là tháng 12
khoan("2027-01-01T00:00:00+07:00", 7_000), // tháng 1 năm sau
];
assert.equal(tongTheoThang(cacKhoan, "2026-12"), 34_000);
assert.equal(tongTheoThang(cacKhoan, "2026-11"), 10_000);
assert.equal(tongTheoThang(cacKhoan, "2027-01"), 7_000);
});
test("không đổi thứ tự mảng của người gọi", () => {
const cacKhoan = [khoan("2026-12-02T10:00:00+07:00", 1), khoan("2026-12-01T10:00:00+07:00", 1)];
const truoc = cacKhoan.map((k) => k.luc);
tongTheoThang(cacKhoan, "2026-12");
assert.deepEqual(cacKhoan.map((k) => k.luc), truoc);
});
test("tháng sai định dạng thì ném lỗi, tháng không có khoản nào thì trả 0", () => {
for (const sai of ["2026-13", "2026-00", "2026-1", "12/2026", ""]) assert.throws(() => tongTheoThang([], sai), RangeError, sai);
assert.equal(tongTheoThang([], "2026-12"), 0);
});TZ=UTC node --test src/tong-thang-sua.test.ts
TZ=Asia/Ho_Chi_Minh node --test src/tong-thang-sua.test.ts# tests 3
# pass 3
# fail 0Làm sao giữ được kỹ năng khi có AI review?
Chuyện này mình không có số liệu, nên mọi điều dưới đây là thói quen cá nhân, không phải kết luận khoa học. Theo mình, thứ tự "tự đọc trước, hỏi AI sau" quan trọng hơn mọi mẹo khác. Nếu bạn xem danh sách của AI trước, đầu bạn bị neo vào danh sách đó, và bạn chỉ còn đánh giá những gì nó đã nêu, thay vì tự tìm. Còn nếu bạn tự ghi nghi vấn trước, thì lúc đối chiếu bạn biết chính xác mình bắt được gì và sót gì.
Mình ghi lại kết quả đối chiếu vào một bảng nhỏ, một dòng cho mỗi lần review: bạn bắt được trước khi hỏi AI, chỉ AI bắt được, hay AI nói sai. Dùng một file văn bản đơn giản là đủ:
| Ngày | Đoạn code | Mình bắt trước | Chỉ AI bắt | AI nói sai | Bài học |
|---|---|---|---|---|---|
| 16/11 | tongTheoThang | (ghi số) | (ghi số) | 1 (nhận xét #3) | Luôn chạy thử khi AI nói "sẽ ném lỗi" |Con số "chỉ AI bắt" nói với bạn bạn đang yếu ở loại lỗi nào, và theo dõi nó qua vài tuần cho biết bạn đang tiến bộ hay đang ngày càng dựa vào công cụ. Ngoài ra thỉnh thoảng mình tự review hẳn một thay đổi không dùng AI, như bài tập thể dục, và nếu có đồng đội thì mình xin họ review để học cách người khác đọc code.
AI review chưa làm thay được gì?
Phép thử ở trên chỉ kiểm được thứ chạy thử được. Còn câu hỏi đầu tiên trong danh sách của Google, thiết kế, thì không chạy thử được: thay đổi này có đúng chỗ không, có nên thêm tính năng này bây giờ không, tính năng sau này có bị nó cản trở không. Đó là chỗ AI thiếu bối cảnh nhất, vì nó không biết kế hoạch của bạn. Mình vẫn có thể hỏi AI về thiết kế, nhưng coi câu trả lời là ý kiến chứ không phải kiểm chứng.
Có thêm một giới hạn hiển nhiên: nhận xét số 3 sai nhưng nghe rất thuyết phục. Bất kỳ lúc nào AI nói "chắc chắn" hoặc "sẽ", đó là dấu hiệu để bạn chạy thử, không phải để bạn yên tâm.
Suýt dán cả khóa API vào prompt
Quy trình trên cần bạn đưa code cho AI. Và đây là chỗ một thói quen nhỏ có thể gây hại lớn: khi vội, người ta dán nguyên một file cấu hình, hay một đoạn log, vào khung chat mà quên rằng trong đó có khóa API, mật khẩu hoặc dữ liệu của khách. Điều gì nên và không nên đưa cho một công cụ AI là việc của các bài viết sau.
Bạn theo dõi cả hành trình ở Làm side project cùng AI. Nếu đang ôn phỏng vấn, các câu hỏi về cách dùng AI khi lập trình và về code review có trong ngân hàng câu hỏi phỏng vấn.