Junior developer đi làm tuần đầu: onboarding và việc nên làm

Junior developer đi làm tuần đầu nên làm gì: lập bản đồ 60 ngày thử việc, kiểm tra máy, chạy được dự án, gửi thay đổi nhỏ đầu tiên và ghi nhật ký cuối ngày.

Mục tiêu tuần đầu của junior developer không phải gây ấn tượng, mà là chạy được dự án, hiểu cách nhóm làm việc, gửi một thay đổi nhỏ đầu tiên và ghi lại điều chưa hiểu. Bạn đã tưởng tượng ngày đầu đi làm của mình chưa? Cùng đi qua tuần đầu của Minh nhé!

Ngày đầu đi làm: mình cần đạt được gì?

Ở bài trước, Minh thương lượng offer của công ty A rồi ký thư mời đã chỉnh: 11 triệu đồng mỗi tháng, thử việc 90% lương, kết thúc thử việc ngày 29/1/2027. Minh là nhân vật minh họa của series này, nên mọi tên người, ngày tháng và con số trong bài là minh họa. Ngày đi làm đầu tiên là thứ Ba, 1/12/2026, với một người hướng dẫn trong hai tháng đầu (anh Phúc, cũng là nhân vật minh họa).

Việc đầu tiên mình đề nghị Minh làm, trước cả khi mở máy, là nhìn thời gian thử việc như một bản đồ. Sáu mươi ngày nghe dài, nhưng ngày lịch và ngày làm việc là hai thứ khác nhau. Script dưới đây tính ngày thứ N của thời gian thử việc là ngày nào, rơi vào thứ mấy, và có bao nhiêu ngày làm việc thật sự (không tính thứ Bảy, Chủ nhật và ngày lễ). Trong khoảng này chỉ có một ngày lễ, Tết Dương lịch 1/1. Bạn cần Node.js 22.18 trở lên (Node chạy thẳng file .ts từ bản đó) và không cần cài gì thêm.

moc-thoi-gian.ts
// Bản đồ của thời gian thử việc: ngày nào là ngày thứ mấy, thứ mấy trong tuần, và có bao nhiêu ngày làm việc thật sự.
// Chạy: node moc-thoi-gian.ts
// Ngày bắt đầu và ngày kết thúc lấy từ thư mời đã chỉnh ở tập 8 (minh họa): 01/12/2026 đến 29/01/2027 (60 ngày).
// Ngày lễ: chỉ liệt kê những ngày nghỉ lễ rơi vào khoảng thử việc này (Tết Dương lịch 01/01).

export const NGAY_LE = new Set(["2027-01-01"]);
const THU = ["Chủ nhật", "thứ Hai", "thứ Ba", "thứ Tư", "thứ Năm", "thứ Sáu", "thứ Bảy"];
const MOT_NGAY = 86_400_000;

// Dùng giờ UTC cho mọi phép tính ngày, để kết quả không đổi theo múi giờ của máy chạy.
const cong = (ngay: string, soNgay: number) => new Date(Date.parse(`${ngay}T00:00:00Z`) + soNgay * MOT_NGAY).toISOString().slice(0, 10);
const thuTrongTuan = (ngay: string) => new Date(`${ngay}T00:00:00Z`).getUTCDay();
const dinhDang = (ngay: string) => `${ngay.slice(8)}/${ngay.slice(5, 7)}/${ngay.slice(0, 4)}`;

// Ngày thứ N của thời gian thử việc (N = 1 là ngày bắt đầu).
export function ngayThuN(batDau: string, n: number): string {
  return cong(batDau, n - 1);
}

export function laNgayLamViec(ngay: string): boolean {
  const thu = thuTrongTuan(ngay);
  return thu !== 0 && thu !== 6 && !NGAY_LE.has(ngay);
}

// Số ngày làm việc (không tính thứ Bảy, Chủ nhật, ngày lễ) từ ngày bắt đầu đến ngày kết thúc, tính cả hai đầu.
export function demNgayLamViec(batDau: string, ketThuc: string): number {
  const tong = Math.round((Date.parse(ketThuc) - Date.parse(batDau)) / MOT_NGAY) + 1;
  return Array.from({ length: tong }, (_, i) => cong(batDau, i)).filter(laNgayLamViec).length;
}

export type Moc = { ngayThu: number; viec: string };

export function inBanDo(batDau: string, ketThuc: string, cacMoc: Moc[]): string[] {
  const dong = cacMoc.map((moc) => {
    const ngay = ngayThuN(batDau, moc.ngayThu);
    const ghiChu = laNgayLamViec(ngay) ? "" : "  <- không phải ngày làm việc, dời sang ngày làm việc kế tiếp";
    return `Ngày ${String(moc.ngayThu).padStart(2)}: ${dinhDang(ngay)} (${THU[thuTrongTuan(ngay)]}) — ${moc.viec}${ghiChu}`;
  });
  const tongNgay = Math.round((Date.parse(ketThuc) - Date.parse(batDau)) / MOT_NGAY) + 1;
  dong.push(`Tổng: ${tongNgay} ngày lịch, trong đó ${demNgayLamViec(batDau, ketThuc)} ngày làm việc (bỏ thứ Bảy, Chủ nhật và ngày lễ 01/01).`);
  return dong;
}

if (import.meta.main) {
  const cacMoc: Moc[] = [
    { ngayThu: 1, viec: "ngày đầu: nhận máy, tài khoản, gặp người hướng dẫn" },
    { ngayThu: 3, viec: "mục tiêu: môi trường chạy được dự án" },
    { ngayThu: 8, viec: "mục tiêu: pull request nhỏ đầu tiên" },
    { ngayThu: 30, viec: "hẹn người hướng dẫn góp ý giữa kỳ" },
    { ngayThu: 60, viec: "hết thử việc" },
  ];
  for (const dong of inBanDo("2026-12-01", "2027-01-29", cacMoc)) console.log(dong);
}

Mình dùng giờ UTC cho mọi phép tính ngày, để kết quả không đổi theo múi giờ của máy chạy (đây là bài học từ chuyện khoản chi lúc 6:30 sáng ngày 1/12 bị tính vào tháng 11 khi máy chủ chạy giờ UTC, trong bài chuẩn bị phỏng vấn). Bạn chạy:

Bản đồ thời gian thử việc
node moc-thoi-gian.ts
Kết quả
Ngày  1: 01/12/2026 (thứ Ba) — ngày đầu: nhận máy, tài khoản, gặp người hướng dẫn
Ngày  3: 03/12/2026 (thứ Năm) — mục tiêu: môi trường chạy được dự án
Ngày  8: 08/12/2026 (thứ Ba) — mục tiêu: pull request nhỏ đầu tiên
Ngày 30: 30/12/2026 (thứ Tư) — hẹn người hướng dẫn góp ý giữa kỳ
Ngày 60: 29/01/2027 (thứ Sáu) — hết thử việc
Tổng: 60 ngày lịch, trong đó 43 ngày làm việc (bỏ thứ Bảy, Chủ nhật và ngày lễ 01/01).

Con số đáng nhớ là dòng cuối: sáu mươi ngày lịch nhưng chỉ bốn mươi ba ngày làm việc. Khi Minh nghĩ "mình có hai tháng để chứng minh", thực tế là chưa tới chín tuần làm việc, trong đó có một tuần lễ cuối năm. Điều này không để dọa, mà để Minh đặt mục tiêu đúng cỡ. Ba mốc mình đề nghị: ngày 3 là môi trường chạy được, ngày 8 là pull request nhỏ đầu tiên, và ngày 30 là buổi hẹn góp ý giữa kỳ với anh Phúc. Cả ba là gợi ý của mình, không phải quy định của công ty nào, và bạn nên hỏi người hướng dẫn của mình mốc nào họ mong đợi.

Còn một dòng nữa nằm trong thư mới của Minh: lương sẽ được xem xét lại vào ngày 1/3/2027, tức hơn một tháng sau khi hết thử việc. Mốc đó nằm ngoài bản đồ trên, nhưng nó cho Minh một lý do để ghi lại những việc mình làm được từ ngày đầu: đến ngày đó, Minh cần nói được mình đã đóng góp gì bằng sự kiện cụ thể, không phải bằng cảm giác.

Máy đã sẵn sàng làm việc chưa?

Phần lớn những ngày đầu bị mất vào việc cài đặt. Công ty có thể đã chuẩn bị sẵn máy, hoặc bạn phải tự cài công cụ, và các hướng dẫn thường có sẵn nhưng lần đầu bạn chạy chúng, chúng hay thiếu một bước. Trước khi nhận việc, bạn kiểm tra được vài thứ rất phổ biến: bản Node.js đúng không, Git có chưa, Git đã biết bạn là ai chưa (tên và email, vì mọi commit mang theo hai thứ này), và đã có khóa SSH để kết nối với kho mã chưa. Script này chạy các kiểm tra đó và chỉ in dấu ✓ hoặc ✗. Mình cố ý không in tên hay email ra màn hình, vì bạn dễ dán kết quả vào một cuộc chat hỏi nhờ mà không để ý trong đó có thông tin cá nhân:

kiem-may.ts
// Kiểm tra máy đã sẵn sàng làm việc chưa: bộ công cụ, danh tính Git, khóa SSH. Chỉ in ✓ hoặc ✗, không in giá trị cá nhân.
// Chạy: node kiem-may.ts
import { execFileSync } from "node:child_process";
import { existsSync, readdirSync } from "node:fs";
import { homedir } from "node:os";
import { join } from "node:path";

export type PhepKiem = { ten: string; kiem: () => boolean; goiY: string };

const chay = (lenh: string, doi: string[]): string => execFileSync(lenh, doi, { encoding: "utf8", stdio: ["ignore", "pipe", "ignore"] }).trim();
const thu = (f: () => boolean) => () => {
  try {
    return f();
  } catch {
    return false;
  }
};

export const CAC_PHEP_KIEM: PhepKiem[] = [
  { ten: "Node.js 22.18 trở lên", kiem: thu(() => { const [major, minor] = process.versions.node.split(".").map(Number); return major > 22 || (major === 22 && minor >= 18); }), goiY: "Cài bản Node.js mà dự án yêu cầu (xem README hoặc .nvmrc)" },
  { ten: "Git đã cài", kiem: thu(() => chay("git", ["--version"]).startsWith("git version")), goiY: "Cài Git rồi mở lại terminal" },
  { ten: "Git đã có tên người dùng", kiem: thu(() => chay("git", ["config", "user.name"]).length > 0), goiY: 'git config --global user.name "Tên của bạn"' },
  { ten: "Git đã có email", kiem: thu(() => chay("git", ["config", "user.email"]).includes("@")), goiY: 'git config --global user.email "email-công-ty"' },
  { ten: "Có khóa SSH", kiem: thu(() => { const thuMuc = join(homedir(), ".ssh"); return existsSync(thuMuc) && readdirSync(thuMuc).some((ten) => /^id_(ed25519|rsa|ecdsa)$/.test(ten)); }), goiY: "Tạo khóa bằng ssh-keygen rồi gửi khóa công khai (.pub) cho người quản lý tài khoản" },
];

export function chayCacPhepKiem(cacPhep: PhepKiem[]): { dau: string; ten: string; goiY?: string }[] {
  return cacPhep.map((phep) => (phep.kiem() ? { dau: "✓", ten: phep.ten } : { dau: "✗", ten: phep.ten, goiY: phep.goiY }));
}

if (import.meta.main) {
  const ketQua = chayCacPhepKiem(CAC_PHEP_KIEM);
  for (const muc of ketQua) console.log(`${muc.dau} ${muc.ten}${muc.goiY ? `\n    gợi ý: ${muc.goiY}` : ""}`);
  console.log(`\n${ketQua.filter((m) => m.dau === "✓").length}/${ketQua.length} mục sẵn sàng`);
}
Kiểm tra máy
node kiem-may.ts
Kết quả trên máy của mình (máy của bạn sẽ khác)
✓ Node.js 22.18 trở lên
✓ Git đã cài
✓ Git đã có tên người dùng
✓ Git đã có email
✓ Có khóa SSH

5/5 mục sẵn sàng

Trên máy mình cả năm mục đều đạt, nên bạn chưa thấy phần gợi ý. Khi một mục không đạt, script in thêm một dòng "gợi ý" bên dưới. Phần đó được kiểm bằng một test, trong đó mình thay các phép kiểm thật bằng hai phép giả, một đạt một không, rồi khẳng định kết quả có dấu ✗ kèm gợi ý. Danh sách này là điểm bắt đầu, không phải đầy đủ. Dự án của công ty còn có thứ riêng: một phiên bản cơ sở dữ liệu, một cổng mạng cần trống, một file biến môi trường. Với phần đó, đừng đoán: hãy hỏi người hướng dẫn, hoặc đọc README và ghi lại mọi chỗ README không khớp với thực tế. Đây là một món quà cho cả nhóm, và ở phần sau mình sẽ nói vì sao nó cũng là một việc đầu tiên rất tốt.

Ba việc của tuần đầu

Bài viết "first week" mà mình đọc (một bài trên DEV Community là ví dụ) thường nhắc cùng vài ý: làm quen đồng đội, hiểu mã nguồn và công cụ, hiểu quy trình làm việc của nhóm, và đừng ngại đặt câu hỏi. Mình chắt lại thành ba việc, và với mỗi việc mình nói vì sao.

Việc thứ nhất là chạy được dự án trên máy mình và ghi lại mọi chỗ vấp. Bạn chưa cần hiểu hết mã. Chỉ cần chạy được, và có một danh sách những chỗ README sai hoặc thiếu. Lý do mình xếp việc này đầu: nếu bạn bị kẹt ở bước cài đặt thì không ai đánh giá được bạn ở bước nào khác, và những chỗ vấp của một người mới là thứ người cũ không còn thấy được nữa.

Việc thứ hai là hiểu cách nhóm làm việc trước khi hiểu mã. Nhóm đặt tên nhánh thế nào, pull request cần mấy người duyệt, kiểm tra tự động (CI) nào phải xanh trước khi gộp, và khi nào thì được gộp. Với Minh đây không phải là kiến thức hoàn toàn mới, vì Minh đã đi qua chúng ở bài về nhánh và pull request và bài về nhận review code. Nhưng mỗi nhóm có một biến thể riêng, và cách nhanh nhất để biết biến thể đó là đọc các pull request đã đóng gần đây: xem ai review, nhận xét nào lặp lại, một pull request tốt ở đây trông ra sao.

Việc thứ ba là gửi một thay đổi nhỏ trong vài ngày đầu. Mình thấy việc đầu tiên nên nhỏ đến mức nhàm chán: sửa một lỗi chính tả trong tài liệu, cập nhật một bước README mà Minh vừa phát hiện bị sai, hoặc một lỗi nhỏ người hướng dẫn đã chọn sẵn. Lý do: việc đầu tiên dạy bạn quy trình, không phải code. Bạn học được cách tạo nhánh, viết mô tả pull request, chờ kiểm tra tự động, nhận review, và gộp. Nếu việc đầu tiên to và khó, bạn sẽ học quy trình với áp lực của một bài toán khó, và mọi sai sót nhỏ của quy trình lẫn vào sai sót của bài toán. Với Minh, bản sửa README từ danh sách chỗ vấp ở việc thứ nhất chính là ứng viên tốt: nó nhỏ, nó có giá trị thật, và Minh là người hiểu rõ nó nhất.

Nhật ký cuối ngày

Đây là thói quen nhỏ mà mình thấy đáng giá nhất. Mỗi cuối ngày, Minh dành năm phút viết ra bốn thứ: hôm nay làm được gì, điều gì chưa hiểu, mình đã thử gì cho từng điều chưa hiểu, và mai làm gì. Đây là mẫu, với một ngày minh họa (ngày 2 của Minh):

nhat-ky-ngay.md (mẫu)
# Nhật ký ngày làm việc (mẫu)

Một trang cho mỗi ngày, viết trong 5 phút cuối ngày.

## 02/12/2026 (ngày 2)

**Hôm nay làm được**
- Cài xong dự án, chạy được `npm run dev` sau khi sửa biến môi trường thiếu.

**Chưa hiểu (chưa hỏi ngay)**
- Vì sao thư mục `features/` và `components/` cùng có file nút bấm?
- Quy ước đặt tên nhánh của nhóm là gì?

**Đã thử trước khi hỏi** (điền khi chuyển một mục ở trên thành câu hỏi)
- Đã đọc README và tìm trong `docs/`; đã tìm "nhánh" trong lịch sử pull request.

**Ngày mai**
- Hỏi anh Phúc hai câu trên lúc 10:00; nhận việc nhỏ đầu tiên.

Có hai chi tiết trong mẫu mà mình muốn bạn để ý. Mục "chưa hiểu (chưa hỏi ngay)" nghĩa là bạn ghi câu hỏi xuống, nhưng không hỏi lập tức, vì nhiều câu tự có lời giải sau một buổi chiều đọc tiếp, và những câu còn lại sẽ rõ hơn khi bạn viết ra. Mục "đã thử trước khi hỏi" là để khi bạn đến gặp anh Phúc, bạn nói được "em đã đọc README và tìm trong tài liệu, em vẫn chưa hiểu chỗ này", thay vì "em không hiểu cái này". Câu thứ hai tốn của người nghe ít công hơn nhiều, và cho thấy bạn tôn trọng thời gian của họ. Cách hỏi sao cho nhanh được trả lời mà không phiền là chủ đề của bài kế tiếp, nhưng cuốn nhật ký này là bước chuẩn bị.

Mình cũng nói thẳng: mình không có số liệu nào chứng minh nhật ký làm bạn học nhanh hơn. Đây là thói quen mình thấy hợp lý, và nó rẻ: năm phút mỗi ngày. Nếu sau hai tuần thấy vô ích, bạn bỏ.

Test cho các công cụ nhỏ

Mình viết sáu test cho hai script: ngày thứ N đúng (ngày 1 là ngày bắt đầu, ngày 60 là 29/1/2027), thứ Bảy, Chủ nhật và 1/1 không phải ngày làm việc, 60 ngày lịch này có đúng 43 ngày làm việc, một tuần đầy đủ có 5 ngày làm việc, mốc rơi vào cuối tuần được đánh dấu, và phần kết quả của kiểm tra máy. Chúng chạy bằng bộ test sẵn có của Node, không cần cài gì:

Chạy test (trong repo demo)
node --test tinh-toan.test.ts
Kết quả
# tests 6
# pass 6
# fail 0

Trong số sáu test, cái đáng giá nhất là test đếm ngày làm việc, vì số 43 là con số dễ tính sai bằng tay, nhất là khi quên một ngày lễ nằm giữa kỳ. Bạn có thể tự viết lại các test từ các quy tắc trên, vì hàm nào cũng nhỏ.

Bị kẹt rồi mà ngại hỏi

Cuối tuần đầu, Minh chạy được dự án, đã gửi pull request nhỏ về README, và có một cuốn nhật ký ba trang. Nhưng đến ngày thứ năm, một lỗi lạ xuất hiện khi Minh chạy bài kiểm tra tự động, và Minh mất gần một buổi chiều tự mò mà không hỏi ai, vì ngại làm phiền anh Phúc và sợ bị coi là chưa đủ giỏi. Khi nào nên hỏi, hỏi thế nào cho nhanh được trả lời, và vì sao mất cả buổi chiều không phải là chăm chỉ, là việc của các bài viết sau.

Bạn theo dõi cả hành trình ở series Hành trình junior. Nếu muốn luyện thêm, câu giới thiệu bản thân trong một phút và các câu khác có trong ngân hàng câu hỏi phỏng vấn.

Nhận bài tiếp theo qua email.

Một email mỗi tuần, chỉ khi có điều đáng đọc. Không spam.