Ước lượng thời gian task và báo tiến độ khi sắp trễ
Ước lượng thời gian task cho junior: nói bằng khoảng thay vì một con số, hiệu chỉnh theo lịch sử của mình, và báo tiến độ sớm khi dự kiến lệch quá 25%.
Ước lượng thời gian task tốt là nói một khoảng, dựa vào những lần mình làm trước, và báo ngay khi dự kiến bắt đầu lệch, kèm ngày xong mới. Bạn đã bao giờ nói "hai ngày" rồi ngồi lo tới ngày thứ ba chưa? Cùng mình xem Minh làm sao nhé.
Vì sao "hai ngày" của Minh chỉ là một lời đoán?
Ở tập trước của Hành trình junior, Minh học cách nhắn tin để người ở múi giờ khác đọc xong là làm được ngay. (Minh là nhân vật minh họa của series này; anh Phúc, các con số và task dưới đây cũng vậy.) Đến cuối tuần thì một chuyện khác xảy ra. Task Minh nhận hôm thứ hai, mà Minh tin là xong trong hai ngày, đã sang ngày thứ tư vẫn chưa xong. Anh Phúc hỏi tình hình và Minh không biết nói gì, vì con số "hai ngày" chưa từng dựa trên thứ gì ngoài cảm giác.
Task đó là "thêm bộ lọc đơn theo ngày vào trang quản lý của quán Mộc". Điều đầu tiên mình làm là nhìn lại các việc Minh đã làm trước đây. Dưới đây là lich-su.json, tám việc mà Minh ghi lại số giờ đã ước lượng và số giờ thực tế (số liệu minh họa, không đến từ nhóm thật):
[
{ "viec": "Sửa nút đăng ký bị lệch trên điện thoại", "uocGio": 2, "thucGio": 3 },
{ "viec": "Thêm trường ghi chú vào đơn hàng", "uocGio": 4, "thucGio": 7 },
{ "viec": "Đổi định dạng ngày trên trang đơn", "uocGio": 1, "thucGio": 1.5 },
{ "viec": "API lọc đơn theo trạng thái", "uocGio": 6, "thucGio": 11 },
{ "viec": "Sửa lỗi múi giờ ở báo cáo", "uocGio": 3, "thucGio": 4 },
{ "viec": "Thêm test cho giỏ hàng", "uocGio": 4, "thucGio": 5 },
{ "viec": "Trang cài đặt tài khoản", "uocGio": 8, "thucGio": 10 },
{ "viec": "Cập nhật README", "uocGio": 2, "thucGio": 1.5 }
]Mình cần một vài hàm nhỏ để đọc dữ liệu này. File src/uoc-luong.ts dưới đây có bốn thứ. heSoLech chia số giờ thực tế cho số giờ ước lượng, nên 1,5 nghĩa là việc tốn gấp rưỡi so với dự đoán. phanVi cho biết giá trị mà một tỉ lệ nào đó của lịch sử không vượt quá. uocLuong cộng giờ các việc nhỏ rồi nhân với hệ số lệch trong lịch sử. Còn ngayXong đổi số giờ thành ngày lịch, bỏ qua cuối tuần.
export type Viec = { viec: string; uocGio: number; thucGio: number };
export type ViecCanLam = { ten: string; gio: number };
/** Số giờ tập trung viết code, test, đọc code trong một ngày làm việc. Do mình giả định; mỗi người, mỗi nhóm một khác. */
export const GIO_TAP_TRUNG_MOI_NGAY = 5;
/** Thực tế chia ước lượng: 1,5 nghĩa là việc tốn gấp rưỡi so với dự đoán. */
export const heSoLech = (lichSu: Viec[]): number[] => lichSu.map((v) => v.thucGio / v.uocGio);
/** Phân vị kiểu nearest-rank: p = 0.8 là giá trị nhỏ nhất mà ít nhất 80% giá trị khác nhỏ hơn hoặc bằng nó. */
export function phanVi(giaTri: number[], p: number): number {
if (giaTri.length === 0) throw new Error("Cần ít nhất một giá trị");
const sapXep = [...giaTri].sort((a, b) => a - b);
const chiSo = Math.min(sapXep.length - 1, Math.max(0, Math.ceil(p * sapXep.length) - 1));
return sapXep[chiSo]!;
}
/** Bao nhiêu phần trăm việc trong lịch sử xong đúng hạn hoặc sớm hơn ước lượng ban đầu. */
export const tiLeDungHan = (lichSu: Viec[]): number => lichSu.filter((v) => v.thucGio <= v.uocGio).length / lichSu.length;
export type KhoangUocLuong = { gioCongLai: number; gioThuong: number; gioChac: number };
/** gioThuong dùng phân vị 50 (một nửa số lần xong trong mức này), gioChac dùng phân vị 80. */
export function uocLuong(cacViec: ViecCanLam[], lichSu: Viec[]): KhoangUocLuong {
const gioCongLai = cacViec.reduce((tong, v) => tong + v.gio, 0);
const he = heSoLech(lichSu);
return { gioCongLai, gioThuong: gioCongLai * phanVi(he, 0.5), gioChac: gioCongLai * phanVi(he, 0.8) };
}
const THU = ["Chủ nhật", "Thứ hai", "Thứ ba", "Thứ tư", "Thứ năm", "Thứ sáu", "Thứ bảy"];
/** Tên thứ của một ngày "YYYY-MM-DD". Tính theo UTC nên không phụ thuộc múi giờ máy. */
export const thuCua = (ngay: string): string => THU[new Date(`${ngay}T00:00:00Z`).getUTCDay()]!;
/** Ngày xong nếu bắt đầu từ đầu ngày `batDau`, mỗi ngày `gioMoiNgay` giờ tập trung, chỉ tính thứ hai đến thứ sáu. */
export function ngayXong(batDau: string, gio: number, gioMoiNgay = GIO_TAP_TRUNG_MOI_NGAY): string {
const d = new Date(`${batDau}T00:00:00Z`);
const laCuoiTuan = () => d.getUTCDay() === 0 || d.getUTCDay() === 6;
while (laCuoiTuan()) d.setUTCDate(d.getUTCDate() + 1);
let conLaiNgay = Math.max(1, Math.ceil(gio / gioMoiNgay)) - 1; // ngày đầu đã tính
while (conLaiNgay > 0) {
d.setUTCDate(d.getUTCDate() + 1);
if (!laCuoiTuan()) conLaiNgay--;
}
return d.toISOString().slice(0, 10);
}Hằng số GIO_TAP_TRUNG_MOI_NGAY = 5 là một giả định của mình, và mình muốn bạn để ý nó. Một ngày làm việc 8 tiếng không có 8 tiếng viết code: còn họp, đọc tin nhắn, chờ review. Năm giờ chỉ là con số mình chọn để ví dụ chạy được; nhóm của bạn có thể khác.
Mình chạy node thu-uoc-luong.ts (phần đầu của output) để xem lịch sử nói gì:
Lịch sử của Minh: 8 việc
Thực tế / ước lượng: 1.50, 1.75, 1.50, 1.83, 1.33, 1.25, 1.25, 0.75
Xong đúng hạn hoặc sớm hơn: 1/8 việc
Hệ số lệch trung vị (p50): 1.33; p80: 1.75
Minh đoán "hai ngày" = 10 giờ tập trung → xong Thứ ba 15/12Trong tám việc, chỉ một việc (cập nhật README) xong đúng hạn hoặc sớm hơn. Bảy việc còn lại tốn nhiều hơn dự đoán, thường gấp 1,25 đến 1,8 lần. Với một người như vậy, "hai ngày" nhiều khả năng nghĩa là "ba ngày rưỡi". Điều này không có gì đáng xấu hổ; hầu như ai cũng thiên về lạc quan, và điều đáng làm là biết mình lệch theo chiều nào, bao nhiêu.
Ước lượng bằng khoảng, từ các việc nhỏ
Có hai thay đổi giúp ước lượng đỡ lệch. Thay đổi đầu tiên là chia task thành các việc nhỏ rồi ước lượng từng việc, vì một việc 1 giờ ít khi sai nhiều như một việc "khoảng hai ngày". Thay đổi thứ hai là không báo một con số mà báo một khoảng, được hiệu chỉnh bằng chính lịch sử của bạn. Chia nhỏ thế này sẽ buộc bạn nhớ những việc ngoài code (đọc code cũ, viết test, sửa theo góp ý khi review) mà ước lượng bằng cảm giác thường quên.
Đây là thu-uoc-luong.ts (phần về task mới). Minh chia task thành năm việc, mỗi việc một ước lượng "thường" bằng giờ tập trung, rồi gọi uocLuong và ngayXong với ngày bắt đầu là thứ hai 14/12/2026:
const BAT_DAU = "2026-12-14";
const cacViec = [
{ ten: "Đọc code trang quản lý và API đơn hiện có", gio: 1.5 },
{ ten: "API lọc đơn theo khoảng ngày", gio: 3 },
{ ten: "Nối bộ lọc vào giao diện", gio: 3 },
{ ten: "Viết test", gio: 2 },
{ ten: "Sửa theo góp ý khi review", gio: 1.5 },
];
const kq = uocLuong(cacViec, lichSu);
console.log(`Cộng lại: ${kq.gioCongLai} giờ`);
console.log(`Thường (p50): ${kq.gioThuong.toFixed(1)} giờ → xong ${dinhDang(ngayXong(BAT_DAU, kq.gioThuong))}`);
console.log(`Chắc (p80): ${kq.gioChac.toFixed(1)} giờ → xong ${dinhDang(ngayXong(BAT_DAU, kq.gioChac))}`);(dinhDang chỉ đổi 2026-12-16 thành "Thứ tư 16/12"; nó và đoạn in danh sách năm việc nằm trong file đầy đủ ở repo demo.) Kết quả:
Chia nhỏ:
1.5 giờ Đọc code trang quản lý và API đơn hiện có
3 giờ API lọc đơn theo khoảng ngày
3 giờ Nối bộ lọc vào giao diện
2 giờ Viết test
1.5 giờ Sửa theo góp ý khi review
Cộng lại: 11 giờ
Thường (p50): 14.7 giờ → xong Thứ tư 16/12
Chắc (p80): 19.3 giờ → xong Thứ năm 17/12Cộng năm việc là 11 giờ, nhiều hơn 10 giờ của lời đoán ban đầu, và đã thấy ngay chỗ Minh quên: viết test và sửa theo review. Sau khi nhân với hệ số lệch trong lịch sử, có hai con số. Mức "thường" (p50) là 14,7 giờ, tức thứ tư 16/12. Mức "chắc" (p80) là 19,3 giờ, tức thứ năm 17/12. Phân vị 80 nghĩa là trong lịch sử, 80% số lần xong trong mức này hoặc ít hơn. Với một câu trả lời cho anh Phúc, Minh có thể nói: "Em nghĩ xong khoảng thứ tư, chắc chắn hơn thì trước thứ năm", thay vì "hai ngày".
Mình cũng nói thẳng hạn chế của cách tính này ngay đây. Lịch sử chỉ có tám việc, nên p80 thực chất chỉ là việc tệ thứ hai trong tám; nó rất thô. Và nó giả định rằng task mới lệch giống các task cũ, điều này không đúng với một việc mà bạn chưa làm bao giờ. Nó là một điểm xuất phát tốt hơn cảm giác, không phải một phép tính chính xác. Nếu bạn muốn đọc về cách ước lượng ba điểm (tốt nhất, thường, xấu nhất) mà cách này gần với, hãy xem trang Three-point estimation trên Wikipedia.
Khi nào nên báo, thay vì đợi tới hạn?
Ước lượng tốt đến đâu thì vẫn có lúc việc chạy chậm hơn dự kiến. Câu hỏi là báo lúc nào. Mình dùng một quy tắc đơn giản: cuối mỗi ngày, ước lượng lại phần còn lại (không phải nhìn lại ước lượng ban đầu), cộng với giờ đã dùng, và so với ước lượng ban đầu. Nếu lệch từ 25% trở lên thì báo ngay hôm đó. Con số 25% do mình tự đặt, nhóm bạn có thể chọn khác. Hàm duBao trong src/tien-do.ts làm đúng phép tính đó:
/** Dự kiến lệch quá mức này so với ước lượng ban đầu thì báo ngay, không đợi tới hạn. Con số 25% do mình tự đặt. */
export const NGUONG_BAO_NGAY = 0.25;
export type DuBao = { gioDuKien: number; lechPhanTram: number; canBaoNgay: boolean };
/** Từ giờ đã dùng và giờ còn lại (ước lượng LẠI, không phải ước lượng ban đầu) suy ra tổng giờ dự kiến. */
export function duBao({ uocGoc, daDung, conLai }: { uocGoc: number; daDung: number; conLai: number }): DuBao {
const gioDuKien = daDung + conLai;
const lech = (gioDuKien - uocGoc) / uocGoc;
return { gioDuKien, lechPhanTram: Math.round(lech * 100), canBaoNgay: lech >= NGUONG_BAO_NGAY };
}Giờ xem điều gì xảy ra với Minh nếu Minh đã làm đúng quy tắc này. Ước lượng ban đầu là 10 giờ ("hai ngày"). Số giờ "còn lại" ở mỗi cuối ngày là minh họa: ngày đầu mọi thứ trôi chảy, ngày thứ hai Minh phát hiện báo cáo của quán đang lệch múi giờ nên khoảng ngày cuối bị thiếu đơn (node thu-tien-do.ts):
Cuối thứ hai: đã dùng 5, còn 6.5 → dự kiến 11.5 giờ (+15% so với ước lượng) → chưa cần báo
Cuối thứ ba: đã dùng 10, còn 8 → dự kiến 18 giờ (+80% so với ước lượng) → BÁO NGAY
Cuối thứ tư: đã dùng 15, còn 4 → dự kiến 19 giờ (+90% so với ước lượng) → BÁO NGAYCuối thứ hai, lệch 15% nên chưa cần báo. Cuối thứ ba, sau khi gặp chuyện múi giờ, lệch lên 80% và quy tắc nói báo ngay. Đây chính là chỗ Minh đã im lặng: thay vì báo lúc thứ ba khi mới biết việc sẽ trễ hai ngày, Minh đợi đến thứ năm khi anh Phúc phải hỏi. Báo sớm không làm việc nhanh hơn, nhưng nó cho người khác thời gian sắp xếp lại (dời một việc phụ thuộc, báo cho khách) và nó cho Minh một lúc để hỏi giúp đỡ, vì chuyện múi giờ có thể anh Phúc đã biết cách xử lý.
Một bản báo tiến độ nên có những gì?
Báo sớm mà báo mơ hồ thì cũng như không. Đây là bản Minh viết vào thứ năm, khi anh Phúc hỏi (bao-cao-xau.txt):
Em vẫn đang làm task lọc đơn, sắp xong rồi ạ.Và đây là bản Minh có thể gửi vào cuối ngày thứ ba, khi quy tắc nói báo (bao-cao-tot.txt; cũng là minh họa, và đường dẫn dùng tên miền .example):
Báo cáo cuối ngày thứ ba (task lọc đơn theo ngày, PR #214: https://git.example/moc/orders/pull/214).
Đã xong: API lọc theo khoảng ngày, có test.
Đang làm: nối bộ lọc vào trang quản lý. Còn khoảng 8 giờ tập trung.
Vướng: báo cáo đang lệch múi giờ, nên khoảng ngày cuối bị thiếu đơn. Em chưa chắc nên sửa ở API hay ở giao diện, và em sẽ hỏi anh Phúc ở dưới.
Ước lượng ban đầu của em là hai ngày. Giờ em ước lượng lại: dự kiến xong vào thứ năm 17/12, tức là trễ hai ngày so với kế hoạch.
Em sẽ báo lại vào cuối ngày thứ tư, hoặc sớm hơn nếu anh Phúc trả lời về chuyện múi giờ.Hai bản khác nhau ở năm phần: đã xong gì, đang làm gì, vướng ở đâu (hoặc nói rõ là không vướng), dự kiến xong có ngày cụ thể, và khi nào sẽ báo lại. "Sắp xong rồi" không cho anh Phúc biết gì để hành động, còn bản thứ hai cho anh ấy biết việc sẽ trễ hai ngày, vì sao, và Minh cần gì. Mình viết kiemBaoCao để kiểm năm phần đó bằng từ khóa, và chạy nó trên cả hai file. Điểm cần lưu ý trong code của nó là cách nhận ra "có ngày cụ thể": cụm "dự kiến" phải đi kèm một thứ như "thứ năm" hay "17/12", nên "dự kiến sắp xong" không qua được.
bao-cao-xau.txt: 1/5 phần
✗ Đã xong gì
Chưa nói đã xong phần nào.
✓ Đang làm gì
✗ Vướng ở đâu (hoặc nói rõ là không vướng)
Không nhắc tới chỗ vướng hay rủi ro; người đọc không biết là không có hay bạn chưa nghĩ tới.
✗ Dự kiến xong có ngày cụ thể
Dự kiến xong không có ngày, hoặc chỉ nói 'sắp xong'. Hãy ghi ngày cụ thể (thứ mấy, ngày mấy).
✗ Khi nào báo lại
Không nói khi nào sẽ báo lại; người đọc phải tự hỏi.
bao-cao-tot.txt: 5/5 phần
✓ Đã xong gì
✓ Đang làm gì
✓ Vướng ở đâu (hoặc nói rõ là không vướng)
✓ Dự kiến xong có ngày cụ thể
✓ Khi nào báo lạiBộ kiểm này có cùng giới hạn như bộ kiểm tin nhắn ở tập trước. Nó chỉ thấy từ khóa có mặt, không hiểu nội dung. Mình có hẳn một test ghi lại điều đó: một tin chỉ gồm "đã xong gì đó. đang làm gì đó. vướng gì đó. dự kiến xong vào thứ hai. sẽ báo lại." vẫn qua cả năm phần. Vì vậy hãy dùng bộ kiểm như một danh sách nhắc việc cho chính bạn, không phải như một giám khảo.
Giữ các con số này bằng test
Mười sáu test của tập này kiểm các điều bài đã nói, và các con số trong output ở trên đều nằm trong các test đó. Về ước lượng: tám hệ số lệch có giá trị nhỏ nhất 0,75 và lớn nhất 1,83, phanVi dùng nearest-rank đúng (p50 của 1 đến 4 là 2, p80 của 1 đến 10 là 8), chỉ 1 trong 8 việc đúng hạn, và năm việc nhỏ cộng 11 giờ cho 14,7 và 19,3 giờ. Về ngày: 14/12/2026 là thứ hai, 10 giờ từ thứ hai xong thứ ba, 19,3 giờ xong thứ năm, một việc bắt đầu thứ năm kéo qua cuối tuần xong thứ hai tuần sau, và bắt đầu vào thứ bảy thì tính từ thứ hai. Về báo sớm: lệch 24% thì chưa báo còn đúng 25% thì báo, các số của Minh cho +15% rồi +80%, và làm nhanh hơn dự kiến thì lệch âm. Về báo cáo: bản xấu đạt 1 trên 5, bản tốt đạt 5 trên 5, "sắp xong" không được tính là ngày, "không có gì vướng" được tính là đã nói về chỗ vướng, và test giới hạn ở trên. Bạn chạy bằng node --test src/uoc-luong.test.ts (file test nằm trong repo demo, bài này mình không dán).
# tests 16
# pass 16
# fail 0Còn một điều nhỏ về chính bài này. Lần đầu mình gom từ khóa cho phần "đã xong gì", mình có thêm cụm "xong phần" và nhận ra nó khớp với "chưa xong phần nào", nên báo là đã xong dù tin nói điều ngược lại. Mình bỏ cụm đó. Danh sách từ khóa như thế này luôn có chỗ thủng, và mình không nghĩ mình đã tìm hết.
Những điều bài này chưa làm
Mình nói thẳng các giới hạn. Một, mọi số liệu về Minh là minh họa. Tám việc trong lịch sử và các con số "còn lại" của từng ngày là do mình dựng ra để ví dụ chạy được; chúng không đến từ một nhóm thật, và mình không biết hệ số lệch trung bình của các junior ngoài đời là bao nhiêu. Hai, ngưỡng 25% và con số 5 giờ tập trung mỗi ngày là của mình, không phải quy tắc chung. Ba, ước lượng trong code không biết gì về việc bị ngắt quãng, bị chen việc gấp, hay chờ người khác. Bốn, ước lượng không phải lời hứa. Một khoảng như "xong thứ tư, chắc chắn hơn thì thứ năm" chỉ có ý nghĩa khi người nghe hiểu nó là dự đoán, nên bạn cũng cần nói thẳng với họ như vậy, và khi có thông tin mới thì cập nhật nó.
Sắp hết thử việc, và người khác đang nhìn lại
Minh giờ biết ước lượng bằng khoảng và báo sớm khi việc trượt. Nhưng thời gian trôi nhanh hơn Minh nghĩ: hai tháng thử việc sắp hết. Một câu hỏi mới xuất hiện, và nó không còn về một task cụ thể. Công ty sẽ nhìn lại hai tháng này như thế nào, và Minh nên chuẩn bị gì để tự đánh giá mình trước khi người khác làm điều đó? Việc đó là của các bài viết sau.
Bạn theo dõi cả hành trình ở Hành trình junior. Bài cách đặt câu hỏi cho senior nói về việc hỏi khi bị kẹt, một việc nên làm sớm khi bạn thấy mình sắp trễ, và các câu hỏi về cách bạn xử lý khi sắp trễ hạn nằm trong ngân hàng câu hỏi phỏng vấn.